De crisis verbreedt zich: olie, diesel, gas én waarom de stroomprijs deze keer minder hard meebeweegt

Zeven weken geleden schreven we dat diesel aan de Nederlandse pomp duurder was geworden dan benzine, en dat dat niet zou overwaaien. Het is niet overgewaaid. Het is verbreed. Waar we in juli één krappe markt beschreven, staan er nu drie tegelijk onder druk: olie, diesel en (nieuw) gas.

Wat er sinds 22 juli is veranderd

De ruwe-olieprijs brak vandaag door de honderd dollar per vat, voor het eerst sinds eind juli, na een nieuwe ronde gevechten rond de Straat van Hormuz en aanvallen op Saoedische olie-installaties. In ons eerste rapport stond Brent nog op 90 à 95 dollar.

De dieselmarge, in juli al op recordniveau, is verder doorgestegen. De Europese gasoilcrack, het verschil tussen een vat ruwe olie en de diesel die eruit komt, ging van ongeveer 65 naar 79 dollar per vat, een nieuw record. In de Verenigde Staten liep die marge op tot boven de 106 dollar, een absolute recordstand. Analisten van ING vatten het samen als "rantsoenering via de prijs": de markt is niet langer alleen krap, hij verdeelt schaarste via de prijs.

En dan het nieuwe front. De Europese gasprijs (TTF) is in enkele weken geëxplodeerd naar ongeveer 78 euro per MWh, het hoogste niveau sinds eind 2022 en ruim 130 procent boven het niveau van begin dit jaar. De oorzaak is dezelfde als bij de olie: doordat de Straat van Hormuz vrijwel dicht zit, heeft Qatar, een van de grootste LNG-exporteurs ter wereld, zijn leveringen aan Europa grotendeels stilgelegd. Europa gaat met een dunne gasbuffer een dure winter in.

Aan de pomp: waarom benzine nu duurder is dan diesel en waarom dat niets verandert

Wie vandaag tankt, ziet iets dat op het einde van de dieselcrisis lijkt: benzine staat op een recordprijs van €2,724*, terwijl diesel op €2,701* staat. Benzine is dus duurder geworden dan diesel. Is de dieselkrapte voorbij? (* bron: United Consumers 11 september 2026)

Nee, integendeel. De verklaring zit volledig in de belasting. Toen de olieprijs deze zomer terugveerde naar honderd dollar, steeg de benzineprijs mee en tikte een record aan (€2,724). Diesel bewoog mee naar €2,701. Reken je beide prijzen terug naar de kale prijs, dus zonder accijns en btw, dan is diesel 27 cent per liter duurder dan benzine, evenveel dus als de 27 cent in ons eerste rapport. De onderliggende scheefgroei is dus niet afgezwakt maar onverminderd; dat de dieselrijder aan de pomp iets minder betaalt, komt uitsluitend doordat de accijns op diesel 29 cent lager is.

De vraag die we veel krijgen: slaat de gasprijs door naar de stroomprijs?

Het korte antwoord: ja, maar minder hard dan vroeger en dat verschil is de kern van deze update.

Gas werkt door in de stroomprijs via het mechanisme van de marginale prijs: op elk moment bepaalt de duurste centrale die nog nodig is om aan de vraag te voldoen de prijs voor iedereen. Zodra er onvoldoende zon en wind is, is dat een gascentrale, en dan zet de hoge gasprijs zich direct door. De Nederlandse stroomprijs is dan ook meegestegen, naar gemiddeld ongeveer €0,285 per kWh.

Maar de klap komt deze keer minder hard aan dan in 2022, om drie redenen.

Ten eerste is het aandeel hernieuwbaar sterk gegroeid: in 2025 kwam al bijna de helft van de Nederlandse stroom van zon en wind, en inclusief water en biomassa zo'n 54 procent. Op elk uur met veel zon of wind hoeft er geen dure gascentrale bij, en zakt de prijs soms tot onder nul.

Ten tweede gebruikt Europa structureel 15 tot 20 procent minder gas dan in 2021, door zuinigere industrie, warmtepompen en meer LNG-importcapaciteit; een fysiek tekort is daardoor veel minder waarschijnlijk dan destijds. Het is vooral een prijsprobleem, geen leveringsprobleem.

Ten derde neemt het aantal uren met zeer lage of zelfs negatieve stroomprijzen toe. De gemiddelde prijs stijgt, maar de vloer onder de goedkope uren wordt breder.

Anders gezegd: de gasprijs trekt de stroomprijs nog steeds omhoog, maar de hefboom is kleiner geworden. De gemiddelde prijs wordt hoger én grilliger, maar de kloof tussen de dure en de goedkope uren wordt groter.

Wat dit betekent voor elektrisch rijden

Op het eerste gezicht lijkt een stijgende stroomprijs slecht nieuws voor de businesscase van elektrisch transport. In werkelijkheid blijft de richting dezelfde als in ons eerste rapport, en wordt ze eerder versterkt. De dieselkant beweegt harder omhoog dan de stroomkant, dus de gemiddelde kostenkloof tussen diesel en elektrisch wordt gróter, niet kleiner. De stijgende stroomprijs raakt vooral wie klakkeloos op het duurste moment laadt. Wie de groeiende spreiding tussen dure en goedkope uren benut met slim laden, batterijopslag en eigen opwek, ziet zijn effectieve kWh-prijs juist dalen, terwijl de dieselconcurrent de volle recordmarge betaalt.

De sleutel die we in juli benoemden verschuift daarmee niet, maar wordt breder. Het gaat niet alleen om vermogen op uw terrein, maar om de intelligentie waarmee u dat vermogen inzet. De fossiele energiemarkt is nu op drie fronten tegelijk krap, olie, diesel en gas, en op alle drie is de oorzaak dezelfde geopolitieke knoop. De structurele winnaar van deze episode is de elektrificatie, en de buffer die Europa deze keer heeft en in 2022 miste, heet zon en wind. Dat is geen politieke stellingname; het is af te lezen aan de prijscurve van elk uur.

Wat wij doen

Green Mobility Partners begeleidt vlootelektrificatie van de eerste inventarisatie tot en met de businesscase, de netaansluiting en de laadpleininrichting, inclusief de vraag hoe u met slim laden, opslag en eigen opwek profiteert van de groeiende spreiding in de stroomprijs in plaats van eronder te lijden. We rekenen de TCO door op uw eigen ritprofielen en verbruikscijfers, niet op sectorgemiddelden.

Een oriënterend gesprek kost een uur en levert doorgaans een duidelijker beeld op van waar uw werkelijke knelpunt zit. De volledige analyse staat in ons marktrapport en deze update, laat het weten als u ze wilt ontvangen.

Dit artikel is opgesteld door Green Mobility Partners B.V. op basis van openbaar toegankelijke bronnen. Ondanks zorgvuldige samenstelling kunnen wij de juistheid, volledigheid en actualiteit van deze informatie niet garanderen. Aan dit artikel kunnen dan ook geen rechten worden ontleend en Green Mobility Partners B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele onjuistheden, omissies of de gevolgen van handelen of nalaten op basis van deze informatie. Dit artikel vormt geen juridisch, fiscaal, financieel of beleggingsadvies. Voor toepassing op een concrete situatie adviseren wij altijd om onafhankelijk advies in te winnen.

Geraadpleegde bronnen — update 11 september 2026

Olieprijs en geopolitiek

• Fortune, "Current price of oil as of Sept. 11, 2026"

• Sunday Guardian / Dikshant Sharma, "Brent Surges Above $100… as US-Iran Conflict Escalates" (9 september 2026)

• TradingEconomics, Brent Crude Oil (koersdata en marktcommentaar, 10-11 september 2026)

• Welingelichte Kringen, "Olieprijzen nog verder omhoog, Brent nu bijna 100 dollar" (9 september 2026)

• Wikipedia, "2026–2028 world oil market chronology" (feitelijke tijdlijn ter verificatie)

Diesel en raffinagemarges

• ING, commodities-commentaar over de gasoilcrack ("rationing by price")

• Investing.com en S&P Global, ICE gasoil / distillate crack spreads

• Reuters/Bloomberg-berichtgeving over het verlengde Russische dieselexportverbod (tot januari 2027) en de uitzondering voor raffinaderijen

Gasprijs en LNG

• Euronews en European Gas Hub, TTF-prijsontwikkeling en Qatar force majeure

• TradingEconomics, Dutch TTF Gas

• IEA-cijfers (via European Gas Hub) over Europese gasopslag en vraagreductie sinds 2021

Nederlandse pomp- en energieprijzen

• UnitedConsumers, Gemiddelde Landelijke Adviesprijs (GLA) benzine en diesel

• ANWB / Belastingdienst, accijnstarieven 2026

• energievergelijk.nl, gaslicht.com en Zonneplan, Nederlandse stroomprijzen

• CBS, aandeel hernieuwbare elektriciteit (zon, wind, water, biomassa) 2025

Peildatum: alle marktdata per 11 september 2026, ochtend-/middaghandel. Intraday-noteringen lopen per bron enkele procenten uiteen. Voor gebruik op een latere datum: controleer of de olie-, gas- en pompprijzen niet inmiddels wezenlijk zijn gewijzigd.